قالي يا قالين و فرش، نوعي گستردني بافته شده از اليافت پنبه، پشم و در بعضي موارد ابريشم است که معمولاً براي پوشش زمين به کار مي رود. از آنجا که قالي و فرش هميشه نقش هاي زيبا بر خود داشته اند، امروزه به جنبه تزئيني آن نيز توجه مي شود.
در زبان پهلوي واژه هاي گوناگوني براي اشاره به انواع گستردني ها به کار برده مي شد؛ براي قالي نفيس از بَت يا بوپ، براي نمد و فرش از نمت استفاده مي شد و براي فرش و بستر از ويستَرگ استفاده مي شد که از ويستردن(wistardan)گرفته شده و در فارسي امروز، گستردن گفته مي شود.
اما واژه ي قالي از نام شهري به نام قالين در ارمنستان (بخشي ازايران باستان) گرفته شده است. اين واژه با معني جديد از ترکي به فارسي راه يافته است.
معناي «بوب» در لغتنامه دهخدا چنين آمده است:
فرش و بساط خانه. . . فرشي که آن را انبوب نيز گويند. . . در ارمني، بوب و پهلوي، بوپ. در تاريخ طبري از ابوجعفر محمد بن جرير طبري (حدود266-310) و ترجمه و تأليف ابوعلي محمد بلعمي (325) واژه «بساط»مترادف فرش آمده است و آنجا که از فرش«بهارستان» سخن مي رود که در حمله اعراب به ايران از کاخ تيسفون به دست آمده است در معجم البلدان از ياقوت حموي (اوايل سده هفتم هجري قمري) چنين مي آيد: «بسطامي يافتند از ديبا، شصت ارش اندر شصت ارش». در نُزهَة القُلوب حمدالله مستوفي(750) از قول ابوعون صاحب کتاب الذيج چنين آمده است: «در قالي قلا فرشي بافته مي شود که آن را قالي نامند و قالي نسبت اختصاري است به شهر قالي قلا و قالي قلا شهري است در ارمنستان کبير. . . از عهد انوشيروان، هنوز ارمنستان به دست ايرانيان بود تا اسلام آمد.
«ارمينياغس» يکي از مردم ارمنستان زمام حکومت را در دست گرفت. پس از وي زني به حکومت رسيد به نام «قالي» و شهري ساخت و آن را «قالي قاله» ناميد که به معناي احساس است.
پيشينه قالي
تاريخچه بافت قالي(فرش) تا آنجا که دانسته شده است به هزاره پنجم و ششم پيش از ميلاد در آسياي مرکزي برمي گردد. قالي ايراني پازيريک، قديمي ترين قالي يافته شده جهان است که در سيبري کشف شده و بافت ايران در دوران هخامنشيان است. قالي بافي در سده 10ميلادي به وسيله مورها به اسپانيا شناسانده شد. جنگ هاي صليبي باعث شد تا قالي هاي ترکي به اروپا برود که در آنجا بيشتر ازديوار آويزان مي شد يا بر روي ميزها قرار مي گرفت. بنابراين، از آغاز آشنايي اروپاييان با قالي، آنها به آن به ديده يک اثر هنري و نه يک زيرانداز مي نگريستند. پس از گسترش تجارت در سده 17، قالي هاي ايراني به شکل چشمگيري به اروپاي غربي شناسانده شد.
امروزه مراکز عمده توليد و بافت قالي، کشورهاي ايران، پاکستان، هند، ترکيه، شمال آفريقا، منطقه قفقاز، نپال، اسپانيا، ترکمنستان و تبت هستند.
قالي ايراني
قديمي ترين نمونه قالي ايراني که يافت شده قاليچه اي است با نقوش اصيل هخامنشي که در گور يخ زده يکي از فرمانروايان سکايي در دره پازيک در 80 کيلومتري مغولستان بيروني پيدا شده و قالي پازيريک ناميده مي شود. پژوهشگران اين قالي را از دست بافت هاي پارت ها يا مادها مي دانند.
قالي ايراني از ديرباز معروف و مورد استفاده بوده است. گزنفون تاريخ نگار يوناني در کتاب سيرت کوروش مي نويسد: «ايرانيان براي اينکه بسترشان نرم باشد قاليچه زير بستر خود مي گسترند. »
سالنامه چيني سوئي سو در دوره ساساني از فرش پشمي ايران به عنوان کالاي وارداتي به چين نام مي برند.
فرش معروف بهارستان در کاخ تيسفون نيز به خاط شکوهش بازتاب گسترده اي در ادبيات اسلامي داشته است.
تحقیق درباره کره زمین96|انشا درباره ی زمین|مشخصات کره زمین...
ما را در سایت تحقیق درباره کره زمین96|انشا درباره ی زمین|مشخصات کره زمین دنبال میکنید
برچسب: نویسنده: بازدید: 98 تاريخ: شنبه 18 تير 1401 ساعت: 23:18